Harold Bauer was niet alleen een pianist. Hij was een brug.

Bauer, geboren op 28 april 1873 in Kingston-on-Thames, Engeland, bracht zijn leven door op twee werelden. Hij was Brits van geboorte. Amerikaan naar keuze. Hij werd Amerikaans staatsburger in 1921, maar zijn echte erfenis was muzikaal. Hij liet het Amerikaanse publiek kennismaken met de klanken van Claude Debussy. Maurits Ravel. Cesar Franck.

De meeste mensen in de VS hadden deze componisten nog niet gehoord voordat Bauer verscheen. Hij veranderde het spel.

Van vioolsnaren tot pianotoetsen

Dit is het rare deel. Bauer begon viool te spelen. Hij was concertviolist tot hij ongeveer 19 was. Daarna stapte hij over. Hij pakte de piano.

Op beide instrumenten was hij vrijwel volledig autodidact. Geen conservatoriumopleiding. Geen rigide academische structuur. Alleen hij, het instrument en zijn eigen hoofd.

In 1893 begon hij veel te toeren. Tegen de tijd dat hij zich in de Verenigde Staten vestigde, was hij al een veteraan op het podium. Zijn speelstijl was een mix. Het had de passie van de 19e-eeuwse romantiek. Maar het had ook de terughoudendheid van de 20e eeuw.

Critici merkten zijn gevoeligheid op. Ze hielden van zijn vrije benadering van het gedrukte briefje. Hij speelde niet alleen wat er geschreven stond. Hij interpreteerde het. En hij deed het zonder ego. Dat was toen zeldzaam.

Een geest van samenwerking

Bauer was geen solist die de schijnwerpers opeiste. Hij floreerde in groepen. Hij trad regelmatig op in trio’s. Hij speelde met Pablo Casals. Hij speelde met Fritz Kreisler.

Hij gaf ook gezamenlijke recitals. Jacques Thibaud, de violist, was een frequente partner. Hun muziek samen was strak. Het was een gesprek. Het ging er niet om wie luider speelde. Het ging erom wie beter luisterde.

Voorbij het standaardrepertoire

Zijn repertoire was diep. Het ging eeuwen terug. Hij speelde werken uit de 17e en 18e eeuw. Hij speelde klavecimbel. Hij speelde klavichord. Begin 20e eeuw deden niet veel pianisten dat. Hij bracht historische uitvoeringspraktijken naar de moderne tijd.

Hij transcribeerde ook veel werken voor piano. Als een stuk in een andere vorm bestond, liet Bauer het waarschijnlijk op het toetsenbord werken. Hij was curator van geluid.

Hij schreef een autobiografie. Harold Bauer: His Book verscheen in 1948. Het is een verslag van zijn leven. Zijn gedachten. Zijn reis van Engeland naar Florida.

Hij stierf in Miami op 12 maart 1951.

Maar de muziek die hij meebracht? Dat bleef. Het impressionisme van Debussy. Ravels texturen. Francks structuren. Bauer plantte die zaden. Amerikanen gaven ze water. Ze groeiden uit tot een vast onderdeel van ons muzikale landschap.

Heeft iemand anders het beter gedaan? Misschien. Maar niemand deed het eerder. Of met zulke heldere ogen.

Hij liet een catalogus met opnames achter. En een reputatie voor spelen dat onvermijdelijk voelde. Alsof de briefjes er altijd waren. Wachten om gevonden te worden.