Het nieuwe Sustainable Farming Scheme (SFS) van Wales ging op 2 januari 2026 van start en markeerde een cruciale verandering in het landbouwbeleid na het vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie. Het plan, dat al jaren in de maak is en voortkomt uit aanzienlijke protesten uit de industrie, heeft tot doel het vorige, op de EU gebaseerde subsidiemodel te vervangen door een groenere, duurzamere aanpak.
De verschuiving weg van landgebaseerde betalingen
Tientallen jaren lang ontvingen boerderijen in Wales jaarlijks meer dan £300 miljoen aan EU-subsidies, voornamelijk verdeeld op basis van grondbezit. De SFS vertegenwoordigt een volledige herziening van dit systeem, waarbij boeren aan een reeks milieucriteria moeten voldoen om voor betalingen in aanmerking te komen. Dit houdt onder meer in dat minstens 10% van hun land wordt besteed aan habitatbeheer, een voorwaarde waaraan veel melkveehouders beweren niet te kunnen voldoen.
Reactie van de industrie en politiek debat
De implementatie heeft gemengde reacties opgeleverd. De Farmers’ Union of Wales (NFU Cymru) erkent dat het plan nu “aanvaardbaar is voor de sector” na wat zij omschrijven als een “enorme achtbaan” van onderhandelingen. Minister van Plattelandszaken Huw Irranca-Davies noemt het een “mijlpaalmoment” voor de landbouw in Wales, maar erkent dat de cruciale test de deelname van boeren zal zijn.
Het debat strekt zich uit over het hele politieke spectrum. Conservatieven uit Wales bekritiseren de SFS omdat deze prioriteit geeft aan milieudoelstellingen boven voedselzekerheid, terwijl Plaid Cymru oproept tot een meer geleidelijke transitie met meerjarige financieringsgaranties. Reform UK betoogt dat het plan de plattelandseconomie ondermijnt, en de Groene Partij dringt aan op meer investeringen die passen bij de omvang van de vereiste veranderingen.
Belangrijkste vereisten en financiële implicaties
Onder de SFS moeten boerderijen zich engageren voor twaalf ‘universele acties’, waaronder het onderhouden van heggen, het terugdringen van het gebruik van pesticiden en het deelnemen aan duurzame landbouweducatie. Er zijn aanvullende financieringen beschikbaar voor ambitieuzere milieuprojecten. Boeren staan voor de keuze: lid worden van de SFS en aan de criteria voldoen, of vasthouden aan de oude subsidies terwijl ze dit jaar een betalingsverlaging van 40% accepteren.
Zorgen en onzekerheden
Ondanks verbeteringen uiten sommige boeren hun zorgen over de haalbaarheid van het plan. Melkveehouder Gethin Hughes steunt de veranderingen, maar merkt op dat veel collega’s niet over de noodzakelijke leefgebieden beschikken en mogelijk gedwongen zullen worden de veestapel te verminderen. Milieugroeperingen zoals RSPB Cymru beweren dat de instapbetalingen alleen maar bestaande habitats in stand kunnen houden, in plaats van een significant ecologisch herstel te bewerkstelligen.
Het succes van de SFS hangt af van de adoptie door boeren en de inzet van de regering van Wales voor langetermijnfinanciering. De werkelijke impact van het programma zal zich de komende maanden ontvouwen naarmate boeren zich door de nieuwe regelgeving navigeren en de overheid de participatiegraad beoordeelt.
