De ambitie van het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015 om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C boven het pre-industriële niveau is feitelijk dood, ondanks de aanhoudende retoriek. Terwijl het gebruik van duurzame energie en de verkoop van elektrische voertuigen zijn toegenomen, blijft de uitstoot van broeikasgassen stijgen – ruim 41 gigaton kooldioxide per jaar – terwijl de uitbreidingsplannen voor fossiele brandstoffen onverminderd doorgaan.
De illusie van een doelwit, geen limiet
De mislukking komt voort uit een kritisch misverstand: 1,5°C werd gezien als een doel in plaats van als een strikte limiet. Doelen zijn bedoeld om op te mikken, terwijl limieten bedoeld zijn om er beneden gehouden te worden. Tegen de tijd van de Conferentie van Parijs was de planeet al met ruim 1°C opgewarmd, waarbij de opwarming ongeveer 0,18°C per decennium bedroeg. Deze waargenomen tijdsbuffer stelde overheden en fossielebrandstofbedrijven in staat zinvolle actie uit te stellen onder het mom van ‘business as usual’. Het resultaat? Jaarlijks wordt nog eens 37 gigaton kooldioxide de atmosfeer in gepompt.
Waarom nieuwe limieten ook zullen mislukken
Het debat over een nieuwe temperatuurdrempel ter vervanging van 1,5°C is misleidend. Voorstellen voor 1,6°C of 1,7°C zullen onvermijdelijk hetzelfde lot ondergaan en louter doelstellingen worden in plaats van afdwingbare limieten. Bij het huidige tempo van de opwarming – nu 0,27°C per decennium – zullen zelfs deze hogere drempels halverwege 2030 overschreden worden. Er is geen realistische kans om de uitstoot snel genoeg terug te dringen om onder deze grenswaarden te blijven.
De noodzaak van onmiddellijke verantwoording
In plaats van nutteloze grenzen na te jagen, zou de focus moeten verschuiven naar het realtime, transparant volgen van de mondiale temperatuurstijging. De huidige methodologie voor het bevestigen van inbreuken – tien jaar wachten nadat ze zich hebben voorgedaan – maakt het systeem zinloos. Er bestaat al een methode, ontwikkeld door het Britse Met Office, die een onmiddellijke meting van de jaarlijkse mondiale gemiddelde temperatuur mogelijk maakt.
Het voorstel voor een aardthermometer
Om deze informatie toegankelijk te maken, zou een ‘aardthermometer’ die elke twaalf maanden wordt bijgewerkt, een ondubbelzinnige maatstaf voor onze impact kunnen bieden. Gemodelleerd naar het Bulletin of the Atomic Scientists’ Doomsday Clock zou een jaarlijkse aankondiging zowel de stijgende temperatuur als de onomkeerbare omslagpunten die worden overschreden onder de aandacht kunnen brengen.
Het onvermogen om snel genoeg te handelen heeft de doelstelling van 1,5°C achterhaald gemaakt. Het stellen van nieuwe, gemakkelijk te negeren doelen zal het probleem alleen maar verergeren. De oplossing is niet om de lijn in het zand opnieuw te definiëren, maar om de wereld in realtime te laten zien hoe snel we deze overschrijden.
De klimaatcrisis vereist onmiddellijke verantwoordelijkheid, en geen uitgestelde bevestigingen en verschuivende doelpalen. Zonder dringende actie dreigt de planeet een steeds gevaarlijker toekomst tegemoet te gaan.
