De barre woestijn van Saoedi-Arabië verbergt een opmerkelijk geheim: de stad Jubbah, een agrarische nederzetting die floreert in de eeuwenoude bodem van een lang verdwenen meer. Recente astronautenfotografie onthult de ongebruikelijke cirkelvormige velden van de stad – die lijken op graancirkels vanuit de ruimte – genesteld in de schaduw van Jabal Umm Sinman, een opvallende berg met een kameelbult. Deze onwaarschijnlijke oase is niet alleen een modern agrarisch centrum, maar ook een plek die doordrenkt is van 10.000 jaar menselijke geschiedenis.
De erfenis van een Paleolake
Jubbah ligt in een depressie van 20,5 bij 4,5 kilometer, gevormd door een paleolameer dat ongeveer 5000 jaar geleden opdroogde, hoewel ondergronds water het langer in leven hield. De stad zelf ligt honderden meters onder de omliggende duinen, een bewijs van zijn unieke geologische omgeving. Deze aanhoudende waterbron is de reden dat Jubbah een landbouwknooppunt is gebleven, waarbij nu gebruik wordt gemaakt van centrale irrigatie, waardoor de opvallende cirkelvormige patronen ontstaan die van bovenaf zichtbaar zijn.
De windschaduw en de Camel Mountain
Het voortbestaan van Jubbah is deels te danken aan Jabal Umm Sinman, de 1200 meter hoge berg die lijkt op een kameel met twee bulten. De berg creëert een natuurlijke windschaduw, waardoor zandstormen de stad niet kunnen begraven. De heersende wind waait van west naar oost, wat betekent dat de stad afgeschermd is.
Een prehistorisch kruispunt
Voordat het Arabische schiereiland droog werd, was het Jubbah-meer een van de vele zoetwaterbronnen. Door zijn lange levensduur was het waarschijnlijk een cruciaal herkenningspunt voor de vroege mens. Er zijn aanwijzingen dat prehistorische reizigers een route gebruikten die overeenkwam met de zwakke weg die zichtbaar is op satellietbeelden. Deze vroege bezoekers lieten een rijke erfenis achter: meer dan 5.500 inscripties en 2.000 afbeeldingen van dieren uitgehouwen in de omliggende rotsen. De kunst omvat steenbokken, luipaarden, struisvogels en meer dan 1.000 kamelen, die minstens 10.000 jaar oud zijn. Deze site staat nu naast Shuwaymis op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Bredere archeologische betekenis
De regio is een schatkamer van paleolithische overblijfselen. Jubbah ligt vlak bij de Al Naslaa-rots, een gespleten zandstenen plaat bedekt met eeuwenoud houtsnijwerk. Recente bevindingen suggereren dat vergelijkbare structuren in het gebied mogelijk de oudste blauwdrukken van megastructuren ter wereld bevatten, die 8000 jaar oud zijn.
Het voortbestaan van Jubbah en zijn rijke geschiedenis demonstreren de veerkracht van menselijke nederzettingen in het licht van veranderingen in het milieu, evenals de blijvende kracht van natuurlijke oriëntatiepunten om menselijke beweging en cultuur vorm te geven.
De ontdekking benadrukt het belang van het behoud van dergelijke locaties, die inzicht geven in oude handelsroutes en het aanpassingsvermogen van vroege beschavingen.
